به نام خداوند جان و خرد کزین برتر اندیشه برنگذرد پی افگندم از نظم کاخی بلند کز باد و باران نیابد گزند پـــــــور تــــــوس
X
تبلیغات
رایتل
پنج‌شنبه 12 آبان‌ماه سال 1390
میرجلال‌الدین کزازی، پژوهشگر، از به پایان رسیدن بازنوشت «داستان‌های شاهنامه» خبر داد. وی همچنین در نظر دارد بررسی و گزارش غزل‌های حافظ براساس دو دیدگاه زیباشناسی و باورشناسی را ادامه دهد و در قالب دیگر مجلدهای «سه‌گانه حافظ پژوهی» به چاپ برساند.کزازی در گفت‌و‌گو با خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) گفت: بازنوشت «داستان‌های شاهنامه» به پایان رسیده است و این اثر را چند روز پیش برای چاپ به انتشارات سیمین و زرین سپرده‌ام. احتمال دارد این اثر در دو مجلد به چاپ برسد؛ چراکه دستنویس آن حدود هزار و 700 برگ شده است.

وی درباره شیوه کارش در این اثر توضیح داد: بازنوشت تمامی داستان‌های «شاهنامه»، این نامه نامور، در این اثر آمده و تنها بخش‌هایی که ساختار داستانی نداشته‌اند، کنار گذاشته شده است. برای نمونه بخش‌های مرتبط با بزم‌های بزرگمهر با نوشین‌روان و فرزانگان که دراز دامان است در این بازنوشت نیامده است.

این پژوهشگر افزود: در این بازنوشت پیکره داستان‌ها به صورت کلی پاسداشته شده‌اند. در حقیقت در این اثر «شاهنامه» را به‌گونه‌ای فشرده اما با زبانی هم‌ساز و هماهنگ با زبان «شاهنامه» نوشته‌ام.

وی درباره نسخه‌ای که در این بازنویسی به‌کار گرفته است اظهار کرد: این بازنوشت را براساس مجموعه 9 جلدی «نامه باستان» که ویرایش و گزارش بیت به بیت «شاهنامه» است و پیش‌تر از من به چاپ رسیده است، انجام داده‌ام. همچنین هر جا که شایسته دیده‌ام از بیت‌های شاهنامه نیز در این بازنوشت بهره گرفته‌ام.

کزازی ادامه داد: البته چندان تفاوتی نداشت که از کدام نسخه «شاهنامه» استفاده کنم؛ چراکه با پیکره اصلی داستان‌ها سروکار داشته‌ام.

وی توضیح داد: این روزها چند کار دیگر نیز در دست انجام دارم. یکی از آن‌ها پی‌گرفت سه‌گانه حافظ شناسی است که در مجلدهای دیگری به چاپ می‌رسد. در هر مجلد ۲۰ غزل از ابتدای دیوان گزینش و بر طبق دو دیدگاه زیبا‌شناسی و باورشناسی بررسی و گزارش شده‌اند. به عبارت دیگر تاکنون 60 غزل بر اساس این روند بررسی شده‌اند.

کزازی گفت: این احتمال وجود دارد که هر چه کار پیش‌تر می‌رود، آهنگ‌ کار تندتر شود و در هر مجلد غزل‌های بیشتری بررسی و ارایه شوند.

وی در ادامه به برگردان شاهکارهای کلاسیک در ادب اروپایی اشاره و تشریح کرد: پیش‌تر از این گونه چند کتاب چون «افسانه‌های دگردیسی اوید»، «شهسوار ارابه» اثر کرتین دوترویدر و «درباره طبیعت» نوشته لوکرس با ترجمه من منتشر شده‌اند. از همین مجموعه «زندگی در بهروزی و کوتاهی زندگی» اثر سنک را به پارسی برگردانده‌ام. این اثر منتظر اخذ مجوز انتشار است.

این پژوهشگر در پایان افزود: این دو نوشته سنک (سنکا) همچون دیگر آثار او ساختاری فلسفی و فرزانه‌وار دارند. همچنین در نظر دارم دفتر شعری از هُراس، شاعر رومی، را با عنوان احتمالی «چامه‌ها» به پارسی برگردانم.

یکشنبه 1 آبان‌ماه سال 1390
کتاب «داستان کیخسرو، از زبان راوی دشت توس» فراهم آمده محسن میهن‌دوست، بازگویی و نثرگردانی بخشی از شاهنامه فردوسی از زبان یکی از نقالان دشت توس به نام میرزا حسن است.ه گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، میهن‌دوست در پژوهش‌های میدانی با نقالی به نام میرزا حسن آشنا می‌شود و یکی از داستان‌های شاهنامه را از زبان این نقال دشت توس می‌شنود و سالیان بعد به گونه کتابی که اکنون به نام «داستان کیخسرو» در دسترس پژوهندگان قرار گرفته ، منتشر کرده است.
نقالی، سنتی دیرپا و ریشه دار در فرهنگ ایرانی است. میرزا حسن نیز یکی از نقالان گمنامی است که روایتگر داستانی از شاهنامه شده است. روایت او تفاوتی با شاهنامه ندارد و از افزوده‌هایی که معمولا در نقل نقالان شاهنامه دیده می‌شود، به دور است. میهن‌دوست می‌نویسد که میرزا حسن «شاهنامه را می‌شناخت و کدخدا و اداره کننده عطاری کوچکی بود که در درگاه و ورودی روستا قرار داشت» (ص 11).
بازنویسی گفتار این نقال گمنام، که اکنون چشم از جهان فرو بسته است، کاری شایسته و درخور توجه است و در حوزه فرهنگ عامه قرار می‌گیرد؛ هر چند میهن‌دوست اشاره نمی‌کند که تا کجا پای‌بند و وفادار به شیوه نقالی میرزا حسن بوده است و گفتار او را، به ضرورت‌های نوشتاری، چه اندازه تغییر داده است.
داستان کتاب و روایت نقال از آنجایی آغاز می‌شود که کیخسرو به دنیا می‌آید، خبر کشته شدن سیاوش به ایرانیان می‌رسد و آنها نبردهای کین‌خواهانه را آغاز می‌کنند. پیشاپیش سپاه ایران رستم است اما نبرد را فرزند او، فرامرز، آغاز می‌کند. ماجرا ادامه می‌یابد تا هنگامی که گودرز، سروش را به خواب می‌بیند و نشان کیخسرو را می‌یابد و آنگاه فرزند خود گیو را به جستجوی او می‌فرستد و گیو پس از هفت سال، کیخسرو را می‌یابد و او را به ایران می‌آورد.
ماجرای بر تخت‌نشینی کیخسرو، خود همراه با فراز و فرودهایی است. توس، فرزند نوذر، با کیخسرو مخالفت می‌کند و فریبرز، پسر کیکاووس، را شایسته‌تر از او می‌داند. اما پس از آزمونی دشوار، کیخسرو شایستگی خود را نشان می‌دهد و بر تخت شاهی می‌نشیند و بی درنگ نبردهای کین خواهانه ایران و توران را آغاز می‌کند.
نخستین ماجرا، نبرد توس با فرود است که در نتیجه بی خردی و خشم توس، سرانجام تلخ و ناگواری می‌یابد. کشته شدن بسیاری از فرزندان گودرز، نبرد با کاموس‌کشانی و خاقان چین و هنرنمایی بی مانند رستم در آن نبرد، در ادامه می‌آید و با شکست آنان ماجرای کتاب و نقالی میرزا حسن نیز به پایان می‌رسد.
میهن‌دوست دو نوشته به آغاز و پایان کتاب افزوده است. در نوشته آغازین که عنوان «درنگ» بدان داده است، با تکیه بر منابع اسطوره‌شناختی، درباره بخش‌بندی جهان به دست فریدون سخن به میان می‌آورد.
سپس از دلبستگی سودابه به سیاوش و گذشتن سیاوش از کوه آتش یاد می‌کند و دیدگاه اسطوره‌شناسان و شاهنامه‌پژوهان را درباره همانندی داستان سیاوش با اسطوره‌های دیگر را برمی‌شمارد و می‌نویسد که برخی اسطوره سیاوش را برگرفته از داستان «دموزی» بین‌النهرین می‌دانند و گروهی آن را با ایزدان ایرانی می‌سنجند و شماری نیز نشانه‌هایی از توتم اسب و آیین‌های کهن را در این داستان جستجو می‌کنند. 
میهن‌دوست سپس از شخصیت والا و فر کیانی کیخسرو آگاهی‌هایی به‌دست می‌دهد و در ادامه به معرفی کوتاه میرزا حسن، نقال شاهنامه، می‌پردازد و از شاهنامه‌ای یاد می‌کند که متعلق به او بود. در پایان نیز شیوه کار خود در این کتاب و اهمیت کار نقالی میرزا حسن را توضیح می‌دهد.
گفتار پایانی «افزوده‌های پژوهشگر» عنوان گرفته است و درباره چهره حماسی و اسطوره ای کیخسرو است. نویسنده تاکید بر چهره آرمانی کیخسرو دارد و بخش‌هایی از «زامیاد یشت» (نوزدهمین یشت اوستا که در بزرگداشت و ستایش «فَـرِ کیانی» سروده شده) را نقل می‌کند تا تصویر و شناختی بهتر از کیخسرو به دست داده باشد.
پارسایی و پرهیزگاری کیخسرو نیز نکته دیگری است که میهن‌دوست به بازگویی و توجه به آن می‌پردازد و به نکته‌های باریک بینانه‌تری اشاره می‌کند که در ضمن ماجرای کیخسرو در شاهنامه آمده است. تاملی درباره شخصیت رستم در شاهنامه، بخش دیگری از نوشته پایانی میهن‌دوست است. از اشاره دیگر او نیز چنین برمی‌آید که نویسنده در سال‌های 1351 تا 1354 نقالی میرزا حسن را شنیده و اکنون به گردآوری آنچه او از شاهنامه روایت می‌کرد، پرداخته است.
میرزا حسن، نقال شاهنامه، در لابه‌لای روایت خود، بیت‌هایی را از شاهنامه نقل کرده است. میهن‌دوست آن بیت‌ها را هم آورده و با چاپ مسکو شاهنامه سنجیده است و اختلافات را در پایان صفحات کتاب، ضبط کرده است. میهن‌دوست پیش از این نیز بخش دیگری از روایت میرزا حسن را در کتاب «گفتاری از سیاووش شاهنامه» (1379) منتشر کرده است.