پـــــــور تــــــوس
سال ۱۳۸۸،سال فردوسی بزرگپـــــــور تــــــوس
سال ۱۳۸۸،سال فردوسی بزرگ«امیر قویدل» درگذشت
«امیر قویدل» کارگردان نامدار مشهدی درگذشت.کارگردان سینمای ایران در 62 سالگی بدرود زندگی گفت.
«امیر قویدل» در ماههای اخیر به دلیل نارسایی کبد در بیمارستان پارسیان تهران بستری بود.
وی فیلمهای بار هستی، رخساره، بندر مه آلود، گالان، دل نمک، ترن، سردار جنگل، میرزا کوچک خان، برنج خونین و خونبارش را در کارنامه و «بار هستی» را آماده نمایش دارد.
قویدل دستیار ساموئل خاجیکیان کارگردان فقید سینمای ایران بوده و کار سینما را با فیلم مرگ در بهاران به کارگردانی وی آغاز کرده است.
مراسم تشییع پیکر امیر قویدل کارگردان برجسته سینمای ایران روز سه شنبه 19 آبان ساعت 10 صبح از مقابل ساختمان شماره دو خانه سینما واقع در خیابان وصال با حضور هنرمندان و علاقهمندان وی برگزار میشود.
اى على موسى الرضا!
زنده تر، روشن تر از خورشید عالم تاب
از فروغ و فرّ و شور زندگى سرشار مى دانم
گر چه پندارند: دیرى هست، همچون قطره ها در خاک
رفته اى در ژرفناى خواب
لیکن اى پاکیزه باران بهشت! اى روح! اى روشناى آب!
من تو را بیدار ابرى پاک و رحمت بار مى دانم
اى (چو بختم) خفته در آن تنگناى زادگاهم توس!
ـ (در کنار دون تبهکارى که شیر پیر پاک آیین، پدرت
آن روح رحمان را به زندان کشت) ـ
من تو را بیدارتر از روح و راح صبح، با آن طرّه زرتار مى دانم
من تو را بى هیچ تردیدى (که دلها را کند تاریک)
زنده تر، تابنده تر از هر چه خورشید است، در هر کهکشانى، دور یا نزدیک،
خواه پیدا، خواه پوشیده
در نهان تر پرده اسرار مى دانم
با هزارى و دوصد، بل بیشتر، عمرت،
اى جوانى و جوان جاودان، اى پور پاینده!
مهربان خورشید تابنده!
این غمین همشهرى پیرت،
این غریبِ مُلکِ رى، دور از تو دلگیرت،
با تو دارد حاجتى، دَردى که بى شک از تو پنهان نیست،
وز تو جوید (در نهانى) راه و درمانى.
جاودان جان جهان! خورشید عالم تاب!
این غمین همشهرى پیر غریبت را، دلش تاریک تر از خاک،
یا على موسى الرضا! دریاب.
چون پدرت، این خسته دل زندانىِ دَردى روان کُش را،
یا على موسى الرضا! دریاب، درمان بخش.
یا على موسى الرضا! دریاب.
مهدی اخوان ثالث
عبدالحسین نوشین
شاهنامهپژوه،نمایشنامهنویس و کارگردان تاتر نامآور مشهدی است.به سال 1285خ.در مشهد زاده شد. پدرش محمدباقر نوشین،آوازیافته به «سلطانالواعظین» روحانی متشرع و اهل منبری بود.
پس از دوران دبستان، در مدارس فرانسوی ادامه تحصیل داد و به هنگام دریافت دیپلم، نامش در فهرست یکصدنفره محصلان اعزامی به خارج ثبت شد. در فرانسه، با آنکه قرار بود، تاریخ و جغرافیا بخواند، به «تولوز» رفت و در مدرسه تئاتر نام نوشت و از همینرو هزینه تحصیلیاش قطع شد و به ایران بازگشت.
او چند سال بعد، با عرضه یکی دو نمایش و انتشار یک فرهنگ فارسی- فرانسه، مبلغی فراهم کرد و دوباره به اروپا بازگشت. پس از بازگشت از این سفر بود که کار جدی نمایشی خود را آغاز کرد.
برگزاری هزاره فردوسی با حضور ایرانشناسان غربی، فرصت خوبی برای نوشین فراهم آورد و توانست سه نمایشنامه را با الهام از شاهنامه، در برابر آنان روی صحنه ببرد. در همین سال با همکاری همسرش «لورتا»،تئاتر را بنیاد نهاد.
نوشین سفر دیگری هم به اروپا داشت. در آغاز در جشنواره تئاتر مسکو شرکت کرد و بعد، در آستانه جنگ جهانی دوم رهسپار فرانسه شد و تحصیلات خود را در زمینه تئاتر، زبان و ادبیات فرانسه ادامه داد. فعالیتهای سیاسی برای او، زندان و تبعید و گریز از کشور را در سالهای بعد در پی داشت.
با باز شدن فضای فرهنگی، نوشین نیز زمینههای هموارتری برای عرضه نمایشهای خود پیدا کرد و گامهای بلندی در آشنایی جامعه ایران با تئاتر جهانی برداشت. اما با تیراندازی به شاه در سال ۱۳۲۷، کار یکسره شده و نوشین یکبار دیگر همراه با گروهی از هماندیشان خود به زندان افتاد. از همان زندان، توسط همسرش که ملاقات هفتگی به او داشت گروه تئاتری خود را در اجرای نمایشنامهها هدایت کرد. نام نوشین به عنوان بزرگترین کارگردان و هنرپیشه بیهماورد کشور ما طنینی عظیم یافت. در این تئاترها؛نوشین؛ «مستنطق»و «پرنده آبی» (از موریس مترلینک)،«مونسرا»از توپاز،بادبزن خانم وینده میر،نوکرخان لنکران و غیره را به صحنه آورد. ولی نمایش نامه انقلابی خروس سحر را که خود او نوشته و در مجلهی مردم به ثبت رسانده بود، هرگز به صحنه نیامد. این نمایش نامه ملهم از نمایش نامههای اجتماعی ماکسیم گورکی است.
تاتر فرهنگ را نوشین در دوران آزادی خود شخصا اداره میکرد، ولی تاتر سعدی به هنگامی دایر شد که نوشین در زندان بود و به هدایت این تاتر از دور اکتفا میورزید. گروه تاترال او سرشار از احترام و اطاعت نسبت به او بود.
در مسکو به تصحیح شاهنامه در هشت جلد و فراهم آوردن واژهنامه دقیقی برای آن و ترجمه بسیاری از قصهها و نمایشنامههای برجسته جهانی مشغول شد و از دانشکده ادبیات دانشگاه مسکو درجه دکترا دریافت کرد. نوشین در ابتدای سال ۱۳۵۰ درگذشت.
«واژهنامک» فرهنگ واژههای دشوار شاهنامه،بر پایه پنج نسخهی شاهنامه؛یعنی،نسخهی خطی
موزه بریتانیا، نسخه خطی کتابخانه عمومی لنینگراد،نسخه خطی قاهره، نسخه خطی دانشکده خاورشناسی فرهنگستان علوم شوروی و نسخه خطی دانشکده خاورشناسی، تدوین شده است.
"واژه نامک" بخشی از کار بزرگی است که عبدالحسین نوشین، پدر تئاتر نوین ایران، در سالها مهاجرت سیاسی اجباری در اتحاد شوروی سابق روی شاهنامه فرودسی انجام داد و یکی از معتبرترین نسخه های شاهنامه را به همراه همین "واژه نامک" در اتحاد شوروی منتشر کرد.نوشین از برای آشناییای که با لهجهی مشهدی و خراسانی داشت در یافتن بسیاری از معانی واژههای شاهنامه کار دشواری را پیش رو نداشت.
رونمایی سکههای باستانی ۲ هزار ساله در مشهد
خراسان-ص R05 فرهنگ،شماره سریال 17384، تاریخ انتشار 880716
در اقدامی کم نظیر، گنجینه ای بالغ بر ۴۰۰ عدد سکه باستانی با قدمتی حدود ۲ هزار سال توسط یک مجموعه دار مشهدی به نام سید محمد سعید سادات اخوی به گنجینه تمبر، اسکناس و مسکوکات موزه آستان قدس رضوی اهدا شد.به گزارش روابط عمومی و امور بین الملل سازمان کتابخانه ها، موزه ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی، مسئول گنجینه تمبر، اسکناس و مسکوکات این سازمان با بیان این خبر گفت: این مجموعه بسیار نفیس که از نظر قدمت و تعداد سکه در میان مجموعه های اهدایی موزه آستان قدس رضوی منحصر به فرد است، شامل سکه های سلاطین و حاکمان قبل و بعد از اسلام مانند:«ایلیمایی»، «ساسانیان»، «هفتالیان»،«اسپهبدان طبرستان»، «عباسیان» ، «سامانیان» «آل بویه» ، «غزنویان»، «سلجوقیان» و «خوارزمشاهیان» است. محمدحسین یزدی نژاد از واحد پولی این سکه ها نظیر «کالکو»،«درم»،«درهم طبری»، «فلوس»،«دینار» و«دراخم» نام برد و خاطرنشان کرد: این سکه ها که متعلق به سلاطین و حاکمان مختلف مانند «ارد دوم»،«فرهاد دوم» و «خسرو ایلیمایی»، «شاهپور دوم»، «پیروز»، «قباد اول» و «خسرو انوشیروان ساسانی»، «اسپهبد خورشید طبرستانی»، «هانی» و «مقاتل طبرستانی»، «سبکتگین»و «محمود غزنوی»، «کیکاووس بن کیخسرو سلجوقی»، ««هلاکوخان»،«اباقاخان»، «ارغون خان»، «غازان محمود» و «محمد خدابنده الجایتو ایلخانیان» است، در نوع خود جذاب و دیدنی است. وی با بیان این که این سکه ها در شهرهای بزرگ مانند مرو، دیناور، سجستان، سیواس (مکانی در ترکیه فعلی)، تفلیس، خوارزم، حله، هرات، استرآباد، اصفهان و مشهد ضرب شده است، افزود: قدیمی ترین سکه این مجموعه متعلق به «ارد دوم» شاه «ایلیمایی» است که هزار و ۹۵۰ سال پیش ضرب شده است. وی خاطر نشان کرد: جنس این سکه ها از نقره، مس، برنز، آلیاژ مس و برنج و نیکل، سرب و روی است و روی آن ها نقوش، طرح ها، نمادها و تصاویر سلاطین دیده می شود که برای تاریخ پژوهان و جغرافی دانان ایران بهترین و اصیل ترین منبع تحقیقاتی و مطالعاتی محسوب می شود.مسئول گنجینه تمبر، اسکناس و مسکوکات آستان قدس رضوی در گفت وگو با خراسان درباره اهمیت این مجموعه گفت: این سکه ها نشانه عینی فرهنگ و تاریخ ایران است و دارای ارزش بالایی برای شناخت سلسله های مختلف است.یزدی نژاد افزود: با کشف سکه می توان دریافت که چه سلسله ای در چه زمانی قدرت داشته و حکومت می کرده است. پژوهشگران نیز زمانی که در مطالعات خود به بن بست می خورند و یا سوالی برایشان مطرح می شود، برای یافتن پاسخ خود در بسیاری از موارد به بررسی سکه ها می پردازند. چرا که دیگر آثار از جمله بناها و... تخریب شده است. بنابراین برای یک محقق، مطالعه سکه ها یکی از بهترین راه های شناخت یک تمدن است.وی در اهمیت این آثار تاکید کرد: موزه آرمیتاژ روسیه حدود ۸۰ سال قبل، آثار تمدن ایرانی را به نمایش گذاشت و آن زمان جمع آوری آن آثار را جزو افتخارات خود بیان کرد.علاوه بر این موزه های معروف جهان چون فرانسه، انگلستان و آمریکا، داشتن اشیای تاریخی ایران را افتخار خود می دانند و در میان آثار دوره اسلامی موزه های معروف جهان، اشیای ایرانی بیشترین سهم را دارد.یزدی نژاد با اشاره به این موارد افزود: برخی از این سکه های اهدایی منحصر به فرد است؛ مانند سکه های «هفتالیان»، که سال ها در افغانستان حکومت می کردند، همچنین سکه های دوره «ایلیمایی» که در بخش شرقی شوش می زیستند.در این مجموعه سکه های دوره ساسانی تقریبا کامل است و چنین مجموعه کاملی درکمتر موزهای در جهان قابل مشاهده است.
۱ -سکه کالکوی ارد دوم(حدود ۵۰-۷۰م.) از پادشاهان ایلیمایی
2 -سکه مقاتل از حکام عرب طبرستانی
3-سکه طغا تیمورخان از ایلخانان مغول
4 -سکه خسرو اول ساسانی ملقب به «انوشیروان»
5-سکه قباد اول ساسانی
۶ -سکه علی موید از حاکمان سربداران
۷ -سکه تیمور گورکانی